CNC
CNC Programlama ve G Kodları Nedir?
CNC (Computer Numerical Control) programlama, üretim makinelerinin otomatik olarak çalışmasını sağlayan G kodları ve M kodları ile gerçekleştirilir. G kodları, makinenin hareketini, hızını ve kesme parametrelerini kontrol ederken; M kodları, yardımcı fonksiyonları (soğutma açma/kapama gibi) yönetir.
Bu rehberde, CNC frezeleme ve torna tezgâhlarında kullanılan temel G kodlarını, örnek programlarla birlikte öğreneceksiniz.
En Çok Kullanılan G Kodları ve Anlamları
Aşağıdaki tablo, CNC programlamada sık karşılaşılan G kodlarını ve işlevlerini listeler:
| G Kodu | Açıklama | Kullanım Örneği |
|---|---|---|
| G00 | Hızlı konumlama (rapid move) | G00 X50 Y30 → Ekseni hızla (50,30) koordinatına taşır. |
| G01 | Doğrusal interpolasyon (kesme) | G01 X20 F200 → X20 noktasına 200 mm/dk hızla keserek ilerler. |
| G02 | Saat yönünde dairesel interpolasyon | G02 X30 Y30 I5 J0 → Merkezi (5,0) olan 30mm yarıçaplı daire çizer. |
| G03 | Saat yönünün tersine dairesel interpolasyon | G03 X40 Y40 R10 → 10mm yarıçaplı daire çizer. |
| G17 | XY düzlemi seçimi | Frezeleme işlemleri için varsayılan düzlem. |
| G20 | İnç birimi | G20 → Tüm ölçümler inç cinsinden. |
| G21 | Metrik birim | G21 → Tüm ölçümler milimetre cinsinden. |
| G28 | Referans noktasına dönüş | G28 X0 Y0 → X ve Y eksenlerini sıfır noktasına getirir. |
| G40 | Takım çapı telafisi iptali | Kesici telafisini kapatır. |
| G54 | İş parçası koordinat sistemi | G54 → Önceden tanımlanmış iş parçası koordinat sistemini aktif eder. |
Temel M Kodları ve Kullanım Alanları
G kodları kadar önemli olan M kodları, makinenin yardımcı fonksiyonlarını kontrol eder:
| M Kodu | Açıklama |
|---|---|
| M00 | Programı durdur (manuel müdahale için) |
| M03 | Spindle’i saat yönünde çalıştır |
| M04 | Spindle’i saat yönünün tersine çalıştır |
| M05 | Spindle’i durdur |
| M08 | Soğutma sıvısını aç |
| M09 | Soğutma sıvısını kapat |
| M30 | Programı sonlandır ve başa sar |
CNC Frezeleme İçin Örnek G Kodu Programı
Aşağıdaki örnek, 50x50mm bir kareyi frezelemek için kullanılan basit bir programdır:
“`gcode
%
O0001 (SQUARE CUTTING)
G21 G17 G40 G49 G80 (METRIC, XY PLANE, SAFETY CODES)
G54 (WORK COORDINATE SYSTEM)
M03 S2000 (SPINDLE ON, 2000 RPM)
G00 Z5 (RAPID TO SAFE HEIGHT)
X0 Y0 (START POSITION)
G01 Z-2 F500 (DIVE TO CUTTING DEPTH)
G01 X50 F200 (CUT TO X50)
Y50 (CUT TO Y50)
X0 (CUT BACK TO X0)
Y0 (CUT BACK TO Y0)
G00 Z100 (RETRACT TOOL)
M05 (SPINDLE OFF)
M30 (PROGRAM END)
%
---
### CNC Torna İçin Örnek G Kodu Programı
Silindirik bir parçanın tornalanması için örnek kod: gcode
%
O0002 (CYLINDRICAL TURNING)
G21 G99 (METRIC, FEED PER REVOLUTION)
G54
M03 S1500 (SPINDLE ON, 1500 RPM)
G00 X55 Z5 (RAPID POSITIONING)
G01 Z-50 F0.2 (LONGITUDINAL CUT)
X60 (DIAMETER CHANGE)
G00 Z5 (RETRACT)
M05 (SPINDLE OFF)
M30 (PROGRAM END)
%
“`
G Kodlarını Öğrenmek İçin 5 Pratik İpucu
1️⃣ Simülasyon Yazılımları Kullanın:
- Fusion 360 veya CNC Simulator ile kodlarınızı test edin.
Küçük Parçalarla Başlayın: - Basit geometrileri (kare, daire) işleyerek temeli pekiştirin.
Hata Kodlarını Takip Edin: - CNC makinenizin hata mesajlarını anlamak için Mitsubishi Hata Kodları Rehberi inceleyin.
Parametreleri Optimize Edin: - Kesme hızı (F) ve devir (S) değerlerini malzemeye göre ayarlayın.
5️⃣ Dökümantasyonu Okuyun: - Makine üreticinizin kılavuzundaki G kodları tablosunu referans alın.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
❓ G kodları tüm CNC makinelerinde aynı mı?
Temel G kodları evrenseldir, ancak üreticiye özel farklılıklar olabilir.
❓ G kodu programlamayı ne kadar sürede öğrenebilirim?
Temel seviye için 2-4 hafta yeterlidir; uzmanlaşmak pratikle gelişir.
❓ Hatalı G kodu makineye zarar verir mi?
Evet! Yanlış hız veya derinlik değerleri takım kırılmasına neden olabilir.
Sonuç: G Kodları CNC Programlamanın Temelidir!
CNC programlama, üretim verimliliğini doğrudan etkileyen kritik bir beceridir. G kodlarını doğru öğrenerek, karmaşık parçaları güvenle işleyebilir ve makine ömrünü uzatabilirsiniz.